چهارشنبه , سپتامبر 23 2020
خانه / سبک زندگی اهل بیت / فقر خطرناکترین بیماری؛ با استناد به روایات معصومین

فقر خطرناکترین بیماری؛ با استناد به روایات معصومین

شفقنا-با استناد به روایات معصومین علیهم السلام به پیامدهای فقر می پردازیم:

الف _ محروم ماندن از حقوق اجتماعی

فقر، آدمی را در بیان برهان و استدلال خویش ناتوان می سازد. فقیر هنگام رو به رو شدن با فرد توانگر، به گمان این که از او کمتر است، احساس ناتوانیو کاستی می کند. بنابراین، از احقاق حقوق از دست رفته خویش باز می ماند. امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرماید:

 

اَلْفَقْرُ یُخْرِسُ الْفَطِنَ عَنْ حُجَّتِهِ

 

فقر و تهی دستی، مرد زیرک را در بیان دلیل و برهان خود، کُند و ناتوان می سازد.

 

فقر، توان بر خوردهای اجتماعی را از انسان می گیرد. بدین ترتیب، فقیر جرأت داد و ستد را از دست می دهد و به انسان بی اراده ای تبدیل می شود که قدرت انجام هیچ کاری را ندارد. بر فرض، اگر از قدرت جسمی خوبی نیز برخوردار باشد، از نظر روحی و روانی، ناتوان خواهد بود.

 

در نتیجه، شخص در جامعه از یاد می رود و با کاهش حضور مؤثر فرد در عرصه های گوناگون اجتماعی، حقوق اجتماعی و کرامت انسانی اش زیر پا گذارده می شود.

رسول خدا صلی الله علیه و آله به اباذر می فرماید:

 

یَا أبَاذَرٍّ هَلْ یَنْتَظِرُ اَحَدُکُمْ إِلاَّ غِنَیً مُطْغِیاً، اَوْ فَقْرَا مُنْسِیاً؟….

 

ای اباذر! آیا هر یک از شما را جز این انتظاری است که یا ثروتی داشته باشد که او را به طغیان وا دارد یا به فقری دچار گردد که به دست فراموشی اش سپارد؟

 

امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرموده است:

اَلْفَقْرُ یُنْسی.

فقر، فراموشی (غفلت اجتماعی) می آورد.

ایشان در حدیث دیگری می فرماید:

 

اَلْفَقِیرُ حَقَیرٌ لاَ یُسْمَعُ کَلاَمُهُ، وَ لاَ یُعْرَفُ مَقَامُهُ.

 

فقیر کوچک شمرده می شود؛ سخن او را نمی شنوند و منزلت او را نمی شناسند.

در روایت دیگری از ایشان چنین آمده است:

 

لَوْ کَانَ الْفَقِیرُ صَادِقَا یُسَمُّونَهُ کَاذِبَاً، وَ لَوْ کَانَ زَاهِدَاً یُسَمُّونَهُ جَاهِلاً

اگر فقیر، راست گو باشد، او را دروغ گو می شمارند و اگر پارسایی کند، او را نادان می پندارند.

 

از این روایات به دست می آید که فقر و تهی دستی سبب تحقیر، بی توجهی و غفلت و فراموشی انسان از اجتماع می گردد. در جامعه به چنین شخصی به دیده حقارت می نگرند، برای سخنان وی ارزشی قایل نمی شوند؛ و او را دروغ گو و نادان می شمارند.

ب _ غربت و تنهایی

یکی دیگر از پی آمدهای منفی فقر این است که جایگاه اجتماعی فقیر را از بین می برد، به گونه ای که او حتی در وطن خویش نیز احساس غربت می کند.

 

امیرالمؤمنین علی علیه السلام در این باره می فرماید:

 

اَلْمُقِلُّ غَرِیبٌ فِی بَلْدَتِهِ.

تهی دست، در وطن خویش هم غریب است.

در روایت دیگر می خوانیم:

 

اَلغِنَی فِی الْغُرْبَهِ وَطَنٌ وَ الْفَقْرُ فِی اْلوَطَنِ غُرْبَهٌ.

بی نیازی در غربت، وطن است و نیازمندی در وطن، غربت.

 

انسان بی نیاز هر کجا باشد، وسایل زندگی برایش فراهم است، ولی نیازمند حتی اگر در وطن خود به سر برد، به دلیل فقر ناگزیر است برای ادامه زندگی، دست نیاز به سوی دیگران دراز کند. اگر چنین وضعیتی ادامه یابد، به زودی جامعه و بستگانش او را رها می کنند. در نتیجه، وطن برای او به غربت تبدیل می شود.

به گفته امیرالمؤمنین علی علیه السلام :

 

لَیْسَ فِی الْغُرْبَهِ عَارٌ، اِنَّمَا الْعَارُ فِی الْوَطَنِ وَالاِفْتِقَارِ

غریب بودن، ننگ نیست. ننگ آن است که انسان در وطن خود به دلیل فقر و تهی دستی، غریب باشد.

 

از این روایات برمی آید که فقر سبب از دست رفتن جایگاه اجتماعی انسان می شود، به ویژه آن جا که می فرماید: «لاَ یُعْرَفُ مَقَامُهُ» اشاره ای است به از دست رفتن منزلت اجتماعی فقیر.

 

ج _ پیدایش فساد اداری

امام علی علیه السلام در نامه بسیار ارزشمند خود به مالک اشتر، مطالبی را درباره قاضیان و کارگزاران بیان داشته است که از مفهوم آن ها می توان دریافت که نپرداختن حقوق کافی به کارگزاران، آنان را به مردم نیازمند می سازد. در نتیجه، رشوه خواری و فساد اداری پدید می آید. ایشان می فرماید:

 

اَکْثِرْ تَعَاهُدَ قَضَائِهِ وَ افْسَحْ لَهُ فِی الْبَذْلِ مَا یُزِیلُ عِلَّتَهُ وَ تَقِلُّ مَعَهُ حَاجَتُهُ اِلَی النَّاسِ

 

قضاوت های قاضی خویش را با جدیت هر چه بیشتر بررسی کن و در بخشش

مال به او، سفره سخاوتت را بگستر آن چنان که نیازمندی اش از بین برود و نیازمند مردم نشود.

امام علی علیه السلام در ادامه می فرماید:

 

ثُمَّ اَسْبِغْ عَلَیْهِمُ اْلأَرْزَاقَ فَاِنَّ ذَلِکَ قُوَّهٌ لَهُمْ عَلَی اسْتِصْلاَحِ اَنْفُسِهِمْ وَ غِنیً لَهُمْ عَنْ تَنَاوُلِ مَا تَحْتَ اَیْدِیهِمْ وَ حُجَّهٌ عَلَیْهِمْ اِنْ خَالَفُوا أَمْرَکَ اَوْ ثَلَمُوا اَمَانَتَکَ.

 

سپس به آنان حقوق کافی بده؛ زیرا آنان را در اصلاح خویش تقویت می کند و از خیانت در اموالی که زیر دست آن ها است، بی نیاز می سازد، و تا حجتی باشد بر آنان که اگر فرمانت را نپذیرفتند، یا در امانتت خیانت کردند [بدون عذر و بهانه به سزای اعمال شان برسانی].

 

د _ پیدایش فساد اجتماعی

گسترش فقر و محرومیت به افزایش بزه کاری و کردارهای نادرست و فساد انگیز می انجامد. امیرالمؤمنین علی علیه السلام در این باره می فرماید:

 

… مَنِ ابْتَلی بِالْفَقْرِ ابْتَلَی … بِقِلَّهِ الْحَیَاءِ… .

هر کس به تهی دستی و فقر دچار شود، حیا و شرمش کم می شود.

 

در ادامه می فرماید:

 

… فَمَنْ عَدِمَ قُوتُهُ، کَثُرَ خَطَایَاهُ

هرکس غذا و خوراک نیابد، خطاهایش زیاد می شود.

 

در روایت دیگری می فرماید:

 

اَلْعُسْرُ یَشِیْنُ اْلاَخْلاَقَ وَ یُوْحِشُ الرِّفَاقَ

 

مال به او، سفره سخاوتت را بگستر آن چنان که نیازمندی اش از بین برود و نیازمند مردم نشود.

امام علی علیه السلام در ادامه می فرماید:

 

ثُمَّ اَسْبِغْ عَلَیْهِمُ اْلأَرْزَاقَ فَاِنَّ ذَلِکَ قُوَّهٌ لَهُمْ عَلَی اسْتِصْلاَحِ اَنْفُسِهِمْ وَ غِنیً لَهُمْ عَنْ تَنَاوُلِ مَا تَحْتَ اَیْدِیهِمْ وَ حُجَّهٌ عَلَیْهِمْ اِنْ خَالَفُوا أَمْرَکَ اَوْ ثَلَمُوا اَمَانَتَکَ.

 

سپس به آنان حقوق کافی بده؛ زیرا آنان را در اصلاح خویش تقویت می کند و از خیانت در اموالی که زیر دست آن ها است، بی نیاز می سازد، و تا حجتی باشد بر آنان که اگر فرمانت را نپذیرفتند، یا در امانتت خیانت کردند [بدون عذر و بهانه به سزای اعمال شان برسانی].

د _ پیدایش فساد اجتماعی

گسترش فقر و محرومیت به افزایش بزه کاری و کردارهای نادرست و فساد انگیز می انجامد. امیرالمؤمنین علی علیه السلام در این باره می فرماید:

 

… مَنِ ابْتَلی بِالْفَقْرِ ابْتَلَی … بِقِلَّهِ الْحَیَاءِ…

 

هر کس به تهی دستی و فقر دچار شود، حیا و شرمش کم می شود.

 

در ادامه می فرماید:

 

… فَمَنْ عَدِمَ قُوتُهُ، کَثُرَ خَطَایَاهُ.

 

هرکس غذا و خوراک نیابد، خطاهایش زیاد می شود.

 

در روایت دیگری می فرماید:

 

اَلْعُسْرُ یَشِیْنُ اْلاَخْلاَقَ وَ یُوْحِشُ الرِّفَاقَ.

تنگ دستی، اخلاق را زشت می گرداند و دوستان را به وحشت می اندازد.

 

امام صادق علیه السلام می فرماید:

 

غِنیً یَحْجِرُکَ عَنِ الظُّلْمِ، خَیْرٌ مِنْ فَقْرٍ یَحْمِلُکَ عَلَی اْلإِثْمِ.

 

ثروتی که انسان را از تنگ دستی باز دارد، از فقری که او را به کارهای نادرست و گناه وادارد، بسی بهتر است.

 

هم چنین ایشان فرموده است:

 

… فَالْخَیْرُ، الصِّحَّهُ وَالْغِنَی، وَالشَرُّ، الْمَرَضُ وَالْفَقْرُ….

 

تندرستی و بی نیازی، خیر و نیکی است و فقر و مرض، شرّ است.

 

از همه این سخنان نتیجه می گیریم که فقر، خطرناک ترین بیماری است که فرد را تهدید می کند و هرگونه سهل انگاری در درمان آن، به اختلال و فروپاشی فرد و جامعه و از دست رفتن دین و معنویت می انجامد. این سخن، هشدار بزرگی است که معصومین علیهم السلام به جامعه بشری و جامعه اسلامی گوشزده کرده و آنان را از پی آمدهای فقر بر حذر داشته اند.

انتخاب شفقنا از کتاب سیاست های فقرزدایی در کلام معصومین علیهم السلام

 

انتهای پیام

fa.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام



منبع : fa.shafaqna.com

قالب وردپرس

درباره‌ی javadesmaty

حتما ببینید

ببینید | صحبت‌های نارملا صدری مدیر رستوران سنتی بام صدر

نارملا صدری به همراه همسرش در گفت و گو با خبر آنلاین از رستوران سنتی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شش + نوزده =